فیلم Throne of Blood 1957

یکی از فیلم‌های کلاسیک آکیرا کوروساوا از دههٔ 1950، «تخت خون» بازخوانی او از نمایشنامهٔ مکبثِ شکسپیر است که در ژاپنِ فئودال می‌گذرد و نشان می‌دهد حرص بر قدرت ویژگی همیشگیِ جامعهٔ انسانی است. واشیزو (شخصیت مکبث، با نقش‌آفرینی توشیرو میفونه) سربازی است که در خدمت اربابِ قلعهٔ تارعنکبوت است. هنگام گذر از جنگلی تارعنکبوتی همراه با رفیق و دوست کودکی‌اش میکی (شخصیت بنکو، با...

یکی از فیلم‌های کلاسیک آکیرا کوروساوا از دههٔ 1950، «تخت خون» بازخوانی او از نمایشنامهٔ مکبثِ شکسپیر است که در ژاپنِ فئودال می‌گذرد و نشان می‌دهد حرص بر قدرت ویژگی همیشگیِ جامعهٔ انسانی است. واشیزو (شخصیت مکبث، با نقش‌آفرینی توشیرو میفونه) سربازی است که در خدمت اربابِ قلعهٔ تارعنکبوت است. هنگام گذر از جنگلی تارعنکبوتی همراه با رفیق و دوست کودکی‌اش میکی (شخصیت بنکو، با بازی مینورو چیاکی)، با یک روح جنگل روبه‌رو می‌شوند که او را و میکی را به ارتقای مقام نوید می‌دهد و در نهایت سرنوشتِ تسلط واشیزو بر قلعه را پیش‌گویی می‌کند. اگرچه واشیزو در ظاهر ادعای تمایلی به به‌دست‌آوردن تاج و تخت را رد می‌کند، روح جنگل درون او را می‌بیند؛ همسرش آساژی (شخصیت لیدی مکبث، با بازی ایسوزو یامادا) نیز با تشویق به حذف رقبای احتمالی، او را به سوی جنایت و جاه‌طلبی می‌کشاند. بدین ترتیب میفونه پیوسته به سمت اوج قدرتمندی حرکت می‌کند و هم‌زمان به سوی سقوط خود پیش می‌رود. اگرچه فیلم اقتباسی از شکسپیر است، حرکات بازیگران در قاب دوربین به‌شدت متأثر از تئاتر نو ژاپنند؛ بسیاری از بارِ فیلم بر بیان صورتِ بازیگران استوار است: اخم‌ها و ناله‌های اغراق‌شدهٔ میفونه، چهرهٔ اندوهناکِ چیاکی که گویی از سرنوشت خود آگاهی دارد، و خونسردیِ هولناکِ یامادا که هرچند خودش مستقیماً کسی را نمی‌کشَد اما با خونسردیِ قاتلی دستور به قتل می‌دهد. طراحی صحنهٔ کوروساوا مفصل و دقیق است و تماشاگر واقعاً حس می‌کند به ژاپن دوران ادو بازگشته است. تصویربرداری در نواحی مه‌آلود و خشنِ ژاپن، چشم‌انداز را آینه‌ای قدرتمند از بن‌بست و سرنوشتِ تراژیک شخصیت‌ها می‌سازد. این فیلم برای مخاطبانی که با کلیاتِ مکبث آشنایند دیدنی و لذت‌بخش است، زیرا مضمونِ جهانیِ اثر—که شکسپیر آن را به‌خوبی بسته‌بندی کرده—خطِ داستان را ساده و جذاب نگه می‌دارد، و در عین حال بسترِ فئودال ژاپن با آداب و رسوم متمایزش جلوه‌ای فریبنده به فیلم می‌بخشد؛ کوروساوا این جهان را با جزییات غنی به تصویر کشیده است. نمی‌دانم آیا در سال 1956 که «تخت خون» فیلم‌برداری شد کمبودهای پس از جنگ هنوز محسوس بود یا نه، اما به‌نظر می‌رسد در تولید فیلم کم‌وکاستی به‌کار نرفته است. این روایت تراژیک-ماجراجویانه که با «رویکرد نو» ارائه شده، از بسیاری اقتباس‌های سستِ دیگر از شکسپیر برجسته‌تر است. میفونه در نقش واشیزو فوق‌العاده است: مردی که پس از گم‌شدن با همکارش در جنگل دلتنگ و نمادینِ تارعنکبوت، با پیشگویی‌ای مواجه می‌شود که روزی او بر قلعهٔ بزرگ تسلط خواهد یافت. در آغاز مردد است، اما به‌تدریج با نصیحت‌های اشتباهِ همسرش کور می‌شود و به راه استبداد می‌پیوندد که جز فاجعه برای همه به‌بار نمی‌آورد. بازی بازیگران خوب است و فضاهای وهم‌آلودِ صحنه‌ها و ریتم تندِ فیلم به‌شکل موثری آن را همراهی می‌کنند. به‌نظر من فیلم در تک‌رنگ بهتر عمل می‌کند؛ هیچ رنگِ چشمک‌زنی حواس را از فیلم‌برداریِ دل‌گیرِ جنگل و معماریِ قلعه و تحرک لشکریان پرت نمی‌کند—خصوصاً در صحنه‌های زمستانی—و خشونت و زمختیِ فضای داستان به‌خوبی با حال‌وهوای اسکاتلندِ سدهٔ یازدهم قابل قیاس است. با آغاز اوج‌گیری دیوانگی در سکانس‌های پایانی، اجراها باورپذیر می‌شوند و در پایان، تقریباً برای واشیزو احساس دلسوزی می‌کنید. اثرِ برجسته‌ای است.