فیلم Colette 2013

خسته، به‌سختی ایستاده، تنها به‌خاطر عشق. داستان را یک یهودی فراری از اردوگاه آشویتس که تحت کنترل نازی‌های آلمان بود روایت می‌کند. فیلم بر پایهٔ تاریخ ساخته شده و طبیعتاً بخش‌هایی از آن مستند است، اما به‌نظرم بخش‌هایی هم ساختگی دارد. این فیلم اولین قسمت از سه‌گانه‌ای است دربارهٔ سه زن یهودی؛ نویسنده، آرنوست لوستیک، خود از قربانیان جنگ بود و داستانش ریشه در تجربه‌های واقعی...

خسته، به‌سختی ایستاده، تنها به‌خاطر عشق. داستان را یک یهودی فراری از اردوگاه آشویتس که تحت کنترل نازی‌های آلمان بود روایت می‌کند. فیلم بر پایهٔ تاریخ ساخته شده و طبیعتاً بخش‌هایی از آن مستند است، اما به‌نظرم بخش‌هایی هم ساختگی دارد. این فیلم اولین قسمت از سه‌گانه‌ای است دربارهٔ سه زن یهودی؛ نویسنده، آرنوست لوستیک، خود از قربانیان جنگ بود و داستانش ریشه در تجربه‌های واقعی دارد. اما در فیلم سردرگمی از این جهت هست که راوی مرد داستان، ویلی فلد، با خودِ آرنوست لوستیک یکی گرفته می‌شود در حالی که این دو شخصیت یکی نیستند. فیلم از منظر سینمایی قابل قبول است و به‌عنوان یک روایت و ترسناکِ جنگ جهانی دوم اثر موثری به‌شمار می‌آید. بازماندگان آن فجایع توانستند روایت کنند و تصور کنید چه‌قدر روایت‌ها هست که ثبت نشده‌اند. بااین‌حال، هرچند محوریت داستان بر زنی جوان به‌نام کوئلت کوهن است، روایت را ویلی فلد از خلال یادداشت‌ها و خاطراتش پیش می‌برد. کوئلت کسی است که او عاشقش می‌شود؛ برای دیدن او شغل راحتی را رها می‌کند. عشق پنهانی‌اش، رنج در زندان و مرگ‌هایی که اطرافش رخ می‌دهد، هستهٔ اصلی داستان را شکل می‌دهد—داستانی که بر لبهٔ باریک میان خوب و بد روایت می‌شود. ویلی تمام عمر دنبال پاسخ به سوالات بی‌جواب بوده است. بودن در اردوگاه و داشتن رابطه‌ای عاشقانه شبیه بازی شطرنج است: پیاده‌ها از هر دو سوی بازی حرکت می‌کنند و چندتایی فدا می‌شوند تا بازی پیش برود. در پایان، نحوهٔ چیده‌شدنِ بازی برای فینال بزرگ ظاهراً به‌طرزی ساده‌انگارانه قبل از آن‌که خط زمانی واقعی به‌اثر بپوندد تمام می‌شود. بقای جان شخصیت‌ها هدف اصلی است—مثل پادشاه و ملکه در شطرنج—و به‌همین دلیل است که مرگ پیاده‌ها در فیلم آن‌چنان دلخراش نشان داده نمی‌شود. «بزرگ‌ترین کاری که یک آدم می‌تواند بکند... نجات جانِ کسی است.» از لحاظ فنی فیلم در جلوه‌های بصری، تدوین و موسیقی فضای دههٔ چهل را به‌خوبی بازسازی کرده است. بازی‌ها هم چندان بد نیستند، اما پایان‌بندی دست‌دوم و ضعیف به‌نظر می‌رسد. اگر پایان دقیقاً منطبق با واقعیت بوده باشد، هیچ اعتراضی نیست؛ اما شواهد کافی برای اثبات آن وجود ندارد و فیلم در پایان چیز زیادی دربارهٔ آن نمی‌گوید. در موضوعی این‌چنین خشن و سنگین، انتظار می‌رود احساسات خام و بیشتری دیده شود که در این فیلم کم‌وبیش غایب است. فیلمنامه تا حدی شبیه کمدی سیاه است در حالی که جنگی بی‌رحم در پس‌زمینه قرار دارد؛ اثر متمرکز بر تعلیق است اما لحظاتی آرام و کنترل‌شده هم دارد. در نتیجه، فیلم به‌طور کامل شبیه رمان نیست و فقط برگ‌هایی از کتاب—به‌ویژه بخش‌های عاشقانه—را اقتباس کرده و بقیه را کنار گذاشته است. بعد از تماشای کامل فیلم هنوز در بخش‌هایی از روایت تردید دارم؛ شاید لازم باشد یک‌بار دیگر ببینمش چون ممکن است چیزی از دست داده‌ باشم. ساخته‌شدن چنین فیلمی در کشوری مثل جمهوری چک قابل تحسین است، به‌خصوص که به زبان انگلیسی ساخته شده و توجه جهانی را جلب می‌کند. از نظر استانداردهای بین‌المللی حرفی نیست، اما حس اصالتِ بیشتری لازم بود، چون بسیاری صحنه‌ها به‌وضوح از آثار دیگر جنگ جهانی دوم الهام گرفته‌اند. از این منظر، فیلم در برخی جنبه‌ها شبیه «زندگی زیبا است» است، هرچند این یکی کمدی نیست. ارزش یک‌بار دیدن را دارد، همان‌طور که بسیاری آثار مرتبط با این جنگِ ناپاک یک‌بار دیدنی‌اند. امتیاز: 6.5/10